Budowle ochronne zyskują w ostatnim czasie na popularności. To właśnie dlatego warto jest przybliżyć regulacje odnoszące się do nich, a które obowiązują w Polsce od 2026 r.
Uwaga na ważne regulacje wynikające z pr. bud.
W tym miejscu warto jest odnieść się do ustawowych wyjątków, które zwalniają inwestorów z obowiązków uzyskiwania decyzji o pozwoleniu na budowę w odniesieniu do szeroko rozumianych budowli ochronnych:
- zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 2a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2026 r. poz. 524) – zw. dalej: „pr. bud.” – nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 pr. bud., budowa wolno stojących przydomowych budowli ochronnych o powierzchni użytkowej do 35 m2 przeznaczonych do ochrony użytkowników budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z instalacjami i przyłączami niezbędnymi do ich użytkowania, których obszar oddziaływania mieści się w całości na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane;
- zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 24 pr. bud. – nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 pr. bud., budowa poligonowych obiektów budowlanych, stanowisk obronnych, przepraw, budowli ziemnych, budowli fortyfikacyjnych i ochronnych, wraz z instalacjami i przyłączami oraz związanymi z nimi sieciami, lokalizowanych na terenach zamkniętych, z wyłączeniem terenów zamkniętych, przez które przebiegają linie kolejowe;
- zgodnie z art. 29 ust. 3 pkt 1 lit. aa) pr. bud. – nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 pr. bud., wykonywanie robót budowlanych polegających na przebudowie przegród zewnętrznych oraz elementów konstrukcyjnych budowli ochronnych, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2a pr. bud. (o których mowa powyżej), o ile nie prowadzi ona do zwiększenia obszaru oddziaływania obiektu poza działkę lub działki, na których obiekt jest usytuowany;
- zgodnie z art. 29 ust. 4 pkt 1 lit. aa) pr. bud. – nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 pr. bud., wykonywanie robót budowlanych polegających na przebudowie budowli ochronnych, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2a pr. bud. (o których mowa powyżej), z wyłączeniem przebudowy przegród zewnętrznych oraz elementów konstrukcyjnych.
Obiekty ochronne zaliczane są do budowli w rozumieniu pr. bud.
Ustawodawca zalicza obiekty budowlane ochronne do kategorii budowli w rozumieniu art. 3 pkt 3 pr. bud., zgodnie z którym, przez budowlę należy rozumieć m.in. każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: obiekty liniowe, lotniska, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem tablice reklamowe i urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne etc.
Co to oznacza dla inwestorów?
Dla inwestorów oznacza to, że dysponują oni uproszczoną procedurą na budowanie budowli ochronnych – co realnie zwiększa ich bezpieczeństwo w sytuacji zagrożenia. Dodatkowo warto jest wyjaśnić, że w sytuacji, gdy inwestor zdecyduje się na inne warunki aniżeli te, o których traktuje wprost ustawodawca (m.in. w art. 29 pr. bud.), czyli np. zdecyduje się na większą powierzchnię schronu (powyżej 100 m2), wówczas taka inwestycja wymagać będzie uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę w trybie art. 28 ust. 1 pr. bud.
Inwestycje w budowle ochronne są kluczowe, ponieważ zwiększają odporność społeczeństwa i infrastruktury każdego inwestora na sytuacje kryzysowe, takie jak konflikty zbrojne, katastrofy naturalne czy awarie przemysłowe. Dla inwestorów oznaczają one większe bezpieczeństwo kapitału oraz ograniczenie ryzyka przestojów, strat osobowych oraz materialnych w przypadku wystąpienia konkretnych zagrożeń. Nowoczesne obiekty ochronne podnoszą także wartość nieruchomości i atrakcyjność inwestycyjną terenów, szczególnie w czasach rosnącej niepewności geopolitycznej. Z perspektywy państwa i samorządów rozwój infrastruktury ochronnej wzmacnia stabilność funkcjonowania gospodarki oraz zdolność do szybkiego reagowania kryzysowego. Budowle ochronne to dziś nie tylko element bezpieczeństwa militarnego, ale również istotny filar odpowiedzialnego i długoterminowego planowania urbanistycznego.
