25 września 2026 r. Prezydent RP podpisał ustawę wdrażającą w Polsce system egzekwowania Aktu o usługach cyfrowych (DSA). Nowe przepisy ustanawiają krajowy system nadzoru nad dostawcami usług pośrednich, przewidują kary do 6% światowego obrotu i wzmacniają pozycję poszkodowanych użytkowników, wiążąc sądy cywilne prawomocnymi decyzjami stwierdzającymi naruszenie DSA. Dla platform internetowych, marketplace’ów i dostawców usług hostingowych oznacza to początek funkcjonowania w ramach krajowego systemu egzekwowania DSA.
Trzy organy i podział kompetencji
Nadzór nad przestrzeganiem DSA zostanie podzielony między trzy organy.
Główną rolę będzie pełnił Prezes UKE jako koordynator do spraw usług cyfrowych. Za naruszenia wpływające na interesy konsumentów oraz część obowiązków platform internetowych będzie odpowiadał Prezes UOKiK, natomiast sprawy dotyczące platform udostępniania wideo trafią do Przewodniczącego KRRiT.
W praktyce podział kompetencji nie zawsze będzie oczywisty. To samo zdarzenie może jednocześnie wchodzić w zakres kompetencji więcej niż jednego organu. Przykładowo, wadliwie działający system zgłaszania nielegalnych treści na platformie internetowej może być analizowany zarówno pod kątem zgodności z DSA, jak i ochrony interesów konsumentów.
Przedsiębiorcy powinni więc zwrócić szczególną uwagę na prawidłowe ustalenie organu właściwego do kontaktu. W zależności od charakteru usługi i rodzaju zarzucanego naruszenia ta sama działalność może znaleźć się w obszarze zainteresowania różnych organów.
Przy Prezesie UKE będzie działać również Krajowa Rada do spraw Usług Cyfrowych, pełniąca funkcję organu opiniodawczo-doradczego w sprawach związanych z funkcjonowaniem rynku usług cyfrowych.
Od skargi do decyzji
Nowe przepisy otwierają użytkownikom prostą drogę do zgłaszania naruszeń DSA. Skarga będzie mogła zostać złożona elektronicznie wraz z opisem naruszenia i dowodami, takimi jak zrzuty ekranu czy nagrania. Jeżeli sprawa będzie należała do właściwości koordynatora usług cyfrowych z innego państwa członkowskiego UE, polski organ przekaże mu skargę.
Po otrzymaniu informacji o potencjalnym naruszeniu właściwy organ będzie mógł zwrócić się do dostawcy o wyjaśnienia, wyznaczając termin na przedstawienie stanowiska nie krótszy niż 7 dni. Organ będzie również mógł wszcząć postępowanie wyjaśniające, które co do zasady powinno zakończyć się w terminie do 4 miesięcy, a w sprawach szczególnie skomplikowanych do 5 miesięcy, oraz przeprowadzić kontrolę, również zdalnie.
Dla dostawców szczególne znaczenie będzie miał punkt kontaktowy wskazany zgodnie z DSA, ponieważ to na ten adres będą kierowane pisma od organów.
Jeżeli organ stwierdzi naruszenie, wyda decyzję nakazującą jego zaprzestanie. W zależności od okoliczności może również zobowiązać dostawcę do opublikowania określonej informacji lub samej decyzji na własny koszt. W najbardziej problematycznych przypadkach możliwe będzie także nakazanie wyświetlania ostrzeżeń użytkownikom albo ograniczenie dostępu do treści naruszających DSA.
Co istotne, zakończenie naruszenia w toku postępowania nie musi oznaczać zakończenia sprawy. Organ będzie mógł wydać decyzję stwierdzającą, że do naruszenia doszło, nawet jeżeli dostawca usunął je przed wydaniem rozstrzygnięcia. To na dostawcy będzie spoczywał ciężar wykazania, że naruszenie zostało skutecznie zakończone.
Ustawa przewiduje również bardziej ugodowe rozwiązanie. Jeżeli dostawca zobowiąże się do podjęcia działań prowadzących do usunięcia naruszenia lub jego skutków, organ będzie mógł wydać decyzję zobowiązującą do wykonania przyjętych zobowiązań.
Nawet pojedyncza skarga użytkownika może doprowadzić do wszczęcia postępowania, przeprowadzenia kontroli oraz nałożenia na dostawcę obowiązków naprawczych.
Kary do 6% obrotu i sankcje za brak współpracy z organami
Nowa ustawa przewiduje dotkliwe sankcje finansowe dla dostawców usług pośrednich naruszających obowiązki wynikające z DSA.
W najpoważniejszych przypadkach kara może sięgnąć nawet 6% światowego obrotu osiągniętego w poprzednim roku obrotowym.
Równie kosztowny może okazać się brak współpracy z organem. Nieudzielenie żądanych informacji, przekazanie danych nieprawidłowych, niekompletnych lub wprowadzających w błąd, a także utrudnianie kontroli może skutkować karą do 1% rocznego dochodu lub światowego obrotu dostawcy. W przypadku innych osób objętych obowiązkami informacyjnymi sankcja może wynieść do 1% rocznego dochodu.
Na tym jednak katalog sankcji się nie kończy. Organ będzie mógł nakładać także okresowe kary pieniężne, sięgające do 5% średniego dziennego obrotu lub dochodu za każdy dzień opóźnienia w wykonaniu określonych decyzji lub obowiązków, w tym za nieprzedłożenie wymaganego planu działania czy utrudnianie kontroli.
Co istotne, uniknięcie naruszenia na przyszłość nie zawsze pozwoli uniknąć odpowiedzialności. Organ będzie mógł nałożyć karę również wtedy, gdy dostawca usunął już naruszenie lub naprawił jego skutki. Przy ustalaniu wysokości sankcji będzie brał pod uwagę m.in. charakter, skalę i czas trwania naruszenia, jego powtarzalność oraz możliwości ekonomiczne przedsiębiorcy.
Oznacza to, że ryzyko regulacyjne nie ogranicza się wyłącznie do samego naruszenia DSA. Sankcje mogą grozić również za brak sprawnej współpracy z organami nadzorczymi lub opóźnienia w wykonywaniu nałożonych obowiązków.
Środki tymczasowe i ograniczenie dostępu do usługi
Nowe przepisy pozwolą organom reagować jeszcze przed zakończeniem postępowania.
Jeżeli już na wstępnym etapie zostanie uprawdopodobnione naruszenie DSA, a dalsza działalność dostawcy będzie mogła prowadzić do poważnych i trudnych do usunięcia szkód, organ będzie mógł czasowo nakazać ograniczenie zakresu świadczonych usług lub zmianę praktyk naruszających przepisy. Taki środek będzie obowiązywał do czasu wydania ostatecznej decyzji w sprawie.
W najpoważniejszych przypadkach organ będzie mógł również zobowiązać kierownictwo dostawcy do przeprowadzenia wewnętrznej analizy sytuacji oraz przygotowania planu działań naprawczych.
Ma to umożliwić usunięcie naruszenia jeszcze przed zastosowaniem dalej idących środków.Ograniczenie dostępu do usługi ma stanowić środek ostateczny, stosowany w przypadkach określonych w DSA. Jeżeli zostaną spełnione przesłanki określone w DSA, właściwy organ będzie mógł zwrócić się do Sądu Okręgowego w Warszawie, sądu ochrony konkurencji i konsumentów, o wydanie nakazu tymczasowego ograniczenia dostępu do usługi, a gdy nie będzie to technicznie możliwe, do interfejsu internetowego wykorzystywanego do naruszeń.
Co istotne, samo złożenie zażalenia nie wstrzyma wykonania takiego nakazu. Oznacza to, że ograniczenie dostępu może zostać wdrożone jeszcze w trakcie sporu sądowego. Ustawa dodatkowo przewiduje przyspieszoną ścieżkę postępowania, ponieważ od rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji nie będzie przysługiwała skarga kasacyjna.
Środki tymczasowe mają umożliwić organom szybką reakcję na najpoważniejsze naruszenia DSA jeszcze przed zakończeniem postępowania administracyjnego.
Odpowiedzialność cywilna: decyzja organu może przesądzić o wyniku sporu
Nowe przepisy wzmacniają pozycję użytkowników dochodzących odszkodowania za naruszenie DSA.
Roszczenia takie będą rozpoznawane przez sądy okręgowe, a w zakresie nieuregulowanym w samym DSA zastosowanie znajdą przepisy Kodeksu cywilnego.
Istotne znaczenie będzie miało powiązanie postępowań administracyjnych i cywilnych. Jeżeli właściwy organ będzie prowadził sprawę dotyczącą tego samego naruszenia, sąd cywilny zawiesi postępowanie do czasu jej zakończenia. Co więcej, prawomocna decyzja stwierdzająca naruszenie DSA będzie wiążąca dla sądu rozpoznającego roszczenie odszkodowawcze w zakresie samego faktu naruszenia.
Oznacza to, że użytkownik dysponujący taką decyzją nie będzie musiał ponownie wykazywać przed sądem, że doszło do naruszenia DSA. W sporze pozostaną natomiast kwestie takie jak wysokość szkody czy związek przyczynowy między naruszeniem a poniesioną szkodą.
Ustawa przewiduje także dodatkowe mechanizmy wsparcia dla użytkowników. Za ich zgodą właściwy organ lub zaufany podmiot sygnalizujący będzie mógł wytoczyć powództwo na ich rzecz, a także przystąpić do już toczącego się postępowania.
Jak przygotować organizację do nowych przepisów?
Przed wejściem nowych przepisów w życie warto zweryfikować gotowość organizacji do spełnienia nowych wymogów. W szczególności warto:
- zweryfikować, czy działalność spółki kwalifikuje się jako usługa pośrednia w rozumieniu DSA oraz jakie obowiązki wynikają z tego statusu;
- ustalić, który organ może być właściwy w przypadku poszczególnych obowiązków i potencjalnych naruszeń;
- upewnić się, że punkt kontaktowy wyznaczony zgodnie z art. 11 DSA jest stale monitorowany, a korespondencja od organów trafia niezwłocznie do właściwych osób;
- przeanalizować funkcjonujące mechanizmy zgłaszania treści, moderacji oraz rozpatrywania skarg użytkowników;
- przygotować procedury reagowania na żądania informacji i kontrole prowadzone przez organy nadzoru, w tym kontrole zdalne;
- ocenić gotowość organizacji do wdrożenia środków tymczasowych, które mogą zostać nałożone jeszcze przed zakończeniem postępowania;
- przejrzeć regulaminy, polityki oraz umowy z dostawcami i partnerami pod kątem podziału obowiązków związanych z przestrzeganiem DSA;
- monitorować dalsze prace legislacyjne dotyczące projektu przewidującego możliwość wydawania nakazów blokowania nielegalnych treści.
Jak LYNX może pomóc
Wejście w życie nowych przepisów będzie dla wielu platform internetowych, dostawców hostingu i innych usług pośrednich impulsem do przeprowadzenia przeglądu zgodności z DSA, aktualizacji procedur wewnętrznych oraz przygotowania organizacji na kontrole i postępowania prowadzone przez krajowe organy nadzoru.
LYNX wspiera dostawców usług cyfrowych i ich partnerów biznesowych w szczególności w zakresie:
- oceny, czy dany podmiot podlega DSA oraz jakie obowiązki mają do niego zastosowanie;
- audytów zgodności z DSA i identyfikacji obszarów wymagających dostosowania;
- przeglądu i aktualizacji regulaminów, procedur moderacji treści oraz systemów rozpatrywania sk,arg;
- przygotowania organizacji do kontroli i postępowań prowadzonych przez UKE, UOKiK i KRRiT;
- reprezentacji w postępowaniach administracyjnych i sądowych;
- przeglądu oraz negocjowania umów z dostawcami i partnerami biznesowymi, w tym zasad podziału odpowiedzialności za realizację obowiązków wynikających z DSA.
Jeżeli chcieliby Państwo omówić wpływ nowych regulacji na swoją działalność, zapraszamy do kontaktu z Marcinem Krollem, Partnerem, oraz Anetą Kiser z LYNX.